Pivnica.net
Banner

Pivo u stihu i prozi

Vive le Roi

Raša Todosijević   |   12.06.2013.     4917

Vive le Roi

Sredivši sa gazdaricom oko prenoćišta, prtljaga, štale i ostalog, pridošlica uskim hodnikom, sa patrljkom od sveće u ruci, oprezno siđe niz drveno stepenište pravo dole u krčmu. Sede ti on za sto, naruči i dobi pivo, diže kriglu, nazdravi tek tako, neodređeno, kao da želi da na nenametljiv način oda počast, ne nekom posebno,

ne nekom na koga je, eto, pukim slučajem, nabasao u ovoj zabiti, već samoj sreći i, naravno, svetom Kristoforu, zato što je još za videla obavio sve poslove, zato što je bez muke obezbedio sobu i postelju i što sada može mirno da predahne u ovom kutku. Osećajući da njegovo prisustvo izaziva pažnju seoske bratije, da ga ispod oka i preko lula merkaju ogrubeli bogomoljci, trgovac poteže dobar gutljaj piva, lagano spusti tešku staklenu kriglu na sto, šakom obrisa vlažne usne, ukoči vrat, isturi bradu i poče da krekeće; zakreketa čova tako strašno i tako prodorno kao da nije smrtno biće već kakav neviđen zloduh.

Pod utiskom njegovog zajapurenog, jarcolikog lica, do ušiju razjapljenih usta, zažarenog ždrela, dlakavih ušiju ali i snage njegovog nepodnošljivog kreketanja, ljude u krčmi namah zahvati zaprepašćenje a malo zatim eto žagora, eto meteža i opšte sprdačine. Gomila poče mahnito piti: nazdravljalo se svemu i svačemu, psovalo se sve i svašta, kidani su lančići, pljuvao se krst, tancovalo se bludno, cerekalo pohotno a od njihovog se obesnog dranja i šašavog kreveljenja tresla krčma. Svima se priviđalo da neznanac voljom biblijskog čudotvorca doziva tople vetrove, da larmom budi uspavano korenje, greje krv, stvara maj i da svojom čarolijom trome seljačine, teške gegave medvede, pretvara u junoše, budalastu decu ili raspojasane magarce. Ukratko, od silnog kreketanja, pića, drpanja i koječega drugog, puče bure obzira, razli se vino uljudnosti, bezglavo pobeže hrišćanska stid i do većeri tiha i dremljiva krčma, svratište škrtih seljana, za tren oka posta pozornica neobuzdane zabave, brlog orgija, crni sabat.

Pripovedač čijom je zaslugom ovoj priči priredjen krvav kraj, veli da je ushićena gomila, u mamurno svitanje, tik uz vrata jutarnje jave, sludjena verom u novu mladost, nov život i u svemoć svoje naprasne, preko noći stečene besmrtnosti, iz puke obesti premlatila a zatim noževima dokrajčila kreketavog trgovca. Najbezobzirniji sudeonici terevenke, možda ne baš previše pripite tintare, (Albert Storm, zatim negov zet i lezilebović Valter, a uz njih još dve barabe) svezaše truplo debelim kanapom i te strašne ljudske ostatke, sada naskroz iskasapljenog inicijatora crnog posvećenja, nemili dokaz njihove slepe uznesenosti, odvukoše klizavom nizbrdicom do golog šumarka i zaleđenih bara. Tu matori Albert naredi zetu da pijukom probije otvor pa onako pijani, pijani i kilavi, njih četvorica, sve hukčući, jedva uspeše da kroz malenu rupu u ledu naglavačke proguraju leša još neukrućenih udova. Naravno da u tom hladnom predjutarnjem sivilu ne beše nepoželjnih svedoka ledenog ukopa, izuzev nekoliko opreznih vukova koji su sa vrha jedne snežne dune, svi gotovo do prsa u snegu, netremice posmatrali šta to tamo dole radi naljoskani klatež.

I ako su zemljom protutnjali svakojaki događaji: dva svetska rata, inflacija, kapitulacija, okupacija, podela zemlje, privredni oporavak i slična čudesa, među meštanima još uvek živi jedna kratka i nerazumljiva noveleta koja kazuje da se od tih davnih vremena, u noćima bez mesečine, kada ni oštro lugarevo oko ne razlikuje žbun od utvare a utvaru od ustreptalog srndaća, kada utihnu zvuci šume i kada nije zgodno putovati sam, bez iskusnog vodiča, da se baš tada, u to gluvo i ničije doba, iz močvarne tame, na domak sela, oglašavaju neke čudne žabe čije kreketanje neodoljivo potseća na glas davljenika koji sred živog mulja, u samrtnom ropcu, ponavlja: Vive le Roi, Vive le Roi...

Raša Todosijević rođen je 1945. godine u Beogradu gdje je završio Akademiju likovnih umetnosti 1964. godine. Izlagao je na brojnim samostalnim i grupnim izložbama u Srbiji i u svijetu, objavio nekoliko knjiga, a djela su mu u brojnim zbirkama, kolekcijama is muzejima suvremene umjetnosti.

Jedan je od glavnih protagonista beogradskih konceptualnih umjetnika koji su početkom sedamdesetih godina,  u vrijeme dominacije klasičnih medija i blagog i nekritičkog modernizma, počeli koristiti nove medije, video, performans, akcije, itd., provocirajući i propitujući strukturu  funkcioniranja tadašnje umjetnosti, ali i društva u cjelini. Mladi su se umjetnici (Marina Abramović, Era Milivojević, Neša Paripović, Zoran Popović, Gera Urkom) okupljali u beogradskome Studentskom centru,  gdje se formirao novi umjetnički izraz, kasnije obuhvaćen nazivom Nova umjetnička praksa.

Ciklusom instalacija Schlafflage, izvedenim u razdoblju od 1978. do 1984. (doslovno značenje „usnula zastava") formira autonomni nerazumljivi znak, poput mrtvog šarana na gipsanoj podlozi, štapova zabijenih u gips, itd. Još jednim ciklusom instalacija, crteža i skulptura,  započetim 1989. godine, Gott Liebt die Serben,  Todosijević ironizira nacionalistički kič dovodeći ga do krajnosti, primjerice u Beogradu i Čačku 1998. godine kada na stolovima spojenim u obliku svastike servira gostima srpsko nacionalno jelo - grah , kruh i pivo. Pored brojnih instalacija, primjerice u Ljubljani, Berlinu i Beogradu, instalacije je popratila  zahvala - Raši Todosijeviću, koju je umjetnik napisao u ime građana navedenih gradova.

Devedesetih godine Todosijević koristi sredstva oglašavanja, poput novina, plakata, radija, itd., te  započinje seriju  pseudooglasa i pseudoreklama, oglašavajući fiktivnu  veliku umjetničku akademiju Todosijević,  fiktivnu korporaciju Todosiyevitch- Malevich, proslavlja 150-godišnjicu fiktivne škole Dragoljub Raša Todosijević, itd. Konvencionalnim medijskim jezikom Todosijević plasira očite laži, subvertirajući time same principe oglašavanja.

Komentari


Podijelite ovaj članak




ArhivIzreke o pivu

Svi putovi vode do točionika.
Murphyjev zakonik, Stara istina

Nacrtaj mi krigl








Najnovije iz kategorije Pivo u stihu i prozi